Gayrimenkul piyasasında 20 yılı devirmiş, binlerce tapu devrine şahitlik etmiş bir uzman olarak şunu söyleyebilirim: Borcu olan ev satılmaz efsanesi, sektördeki en büyük yanılgılardan biridir. Aslında durum şu ki, Türkiye'deki konut satışlarının önemli bir yüzdesi üzerinde banka ipoteği olan taşınmazlardan oluşuyor. Biz bu süreçleri yönetirken sadece bir ev değil, aynı zamanda bir borç yükümlülüğünü de transfer ediyoruz. Eğer doğru adımları atmazsanız, o çok güvendiğiniz alıcı kapıdan döndüğü gibi banka ile de papaz olabilirsiniz. Bu devasa rehberde, cebinizdeki paradan tapu dairesindeki imzanıza kadar her detayı, bir mühendis titizliği ve bir emlak kurdu tecrübesiyle masaya yatırıyoruz. Lafın kısası, bu makaleyi bitirdiğinizde ipotekli konut satışı konusunda kimseye müdana etmeyecek seviyeye geleceksiniz.
İpotek, aslında bankanın size verdiği krediyi teminat altına alma biçimidir. "Ben sana bu parayı veriyorum ama ödemezsen eve çökerim" demenin hukuki kılıfıdır. Ancak mülkiyet hakkı hala sizdedir. Satış yaparken karşılaştığımız en büyük engel, alıcının "ya borç ödenmezse" korkusudur. Bizim sektörde bu korkuyu yenmenin yolu şeffaflıktır. Borcu devam eden konutun satışı için üç ana yol vardır: Nakit ödeme ile kapatma, alıcının kredi çekerek borcu devralması veya bankalar arası protokol.
Alıcının parası hazırsa, bankadan alınan fek yazısı ile eş zamanlı işlem yapılır. En güvenli yoldur.
Alıcı da kredi çekecekse, iki banka arasındaki yazışma ile ipotek devredilir. Nakit akışı gerekmez.
Satıcının borcu kapatmak için dışarıdan kısa vadeli borç bulmasıdır, riskli ama hızlı bir yoldur.
Burada dikkat etmeniz gereken husus, bankadan alınacak güncel borç kapama tutarıdır. Biliyosunuz, faizler her gün değişiyor ve bankalar erken ödeme tazminatı adı altında %2 gibi rakamlar talep edebiliyor. Bu maliyeti kimin üstleneceği, pazarlık aşamasında netleştirilmelidir. Eğer bu detayı atlarsanız, tapu günü cebinizden ekstra 50-100 bin TL çıkabilir, benden söylemesi.
Süreci bir algoritma gibi düşünün. İlk adım, bankanızla iletişime geçip "Ben bu evi satıyorum, borcum ne kadar?" diye sormaktır. Banka size resmi bir 'borç mizanı' verecektir. Bu belge, alıcının güven duyması için elinizdeki en büyük kozdur. Sonrasında alıcı ile el sıkıştığınızda, alıcının bankası ile sizin bankanız arasında bir köprü kurulması gerekir. Bu aşamada "fek yazısı" (ipoteğin kaldırılması yazısı) kritik öneme sahiptir.
Anapara, faiz ve erken kapama cezası dahil net rakam belirlenir.
Web Tapu üzerinden "ipotekli satış" beyanı ile başvuru yapılır.
Satış bedelinden borcun mahsup edileceği taahhüt altına alınır.
Para transferi sonrası bankanın ipoteği kaldırması için talimat verilir.
Pek çok kişi "tapuda parayı aldım, gidip bankaya borcu öderim" diye düşünür ama alıcı bu kadar saf olmayabilir. Genelde alıcılar parayı doğrudan bankaya yatırıp, geri kalanını size vermeyi tercih eder. Bu noktada blokeli çek kullanımı hayat kurtarır. Aslında durum şu ki, profesyonel bir emlakçı ile çalışmıyorsanız bu evrak trafiğinde boğulmanız çok muhtemel. Bizim biz dille konuşmamız gerekirse; işinizi sağlama alın, bankadaki müşteri temsilcinizle kanka olun.
Borçlu evi satmak sadece teknik bir işlem değildir, aynı zamanda ciddi bir psikolojik savaştır. Alıcı, üzerinde ipotek olan bir evi "sorunlu" olarak algılayabilir. Ancak 20 yıllık tecrübemle sabit ki, ipotekli evler genellikle daha güncel ekspertiz değerlerine sahiptir. Bu da alıcı için aslında bir nevi güvenlik sertifikasıdır. Gelecek projeksiyonlarına baktığımızda, yüksek faiz ortamında kredi devri (borç transferi) seçeneği çok daha popüler hale gelecek.
Kredi muslukları kısıldıkça, mevcut kredili evlerin devri cazip hale geliyor.
İpotekli konutlar genelde gerçek piyasa değerine daha yakın fiyatlanır.
Emlak hukukuna göre, satıcının borcu kapatmaması durumunda alıcının rücu hakkı olsa da, bu uzun ve yorucu bir mahkeme sürecidir. Bu yüzden biz uzmanlar, "eş zamanlı takas" yöntemini her zaman öneriyoruz. Tapu dairesindeki memur, ipotek şerhini okurken alıcının gözlerinin içine bakın; eğer o an bir tereddüt görürseniz, bankadan aldığınız onay yazısını hemen masaya koyun. Yazım hataları yapabiliriz bazen ama tapuda hata yapma lüksümüz yok.
Türk Medeni Kanunu çerçevesinde taşınmaz rehni, alacaklıya ciddi haklar tanır. Borcu devam eden evin satışı sırasında "borcun üstlenilmesi" (asıl borçlunun değişmesi) mekanizması işler. Banka, yeni alıcının kredi notuna bakar. Eğer alıcının sicili bozuksa, banka devir işlemine onay vermeyebilir. Bu durumda satış yatabilir. Bu yüzden alıcıya "kredin çıkıyor mu?" diye sormadan önce "kredi notun nasıl?" diye sormak daha mantıklı.
Satış vaadi sözleşmesine ipotek detayları mutlaka eklenmelidir.
Satış bedeli üzerinden ödenen tapu harcı, borç düşülmeden hesaplanır.
Bazı uyanıklar borcu gizlemeye çalışır ama tapu kütüğü her şeyi söyler. İpotek miktarı, derecesi ve süresi orada kabak gibi görünür. Lafın kısası, dürüstlük bu işin sermayesidir. Eğer evinizde 2. veya 3. derece ipotekler varsa, işler daha da karmaşıklaşır. Her bir alacaklı bankadan ayrı ayrı onay almanız gerekir. Bu da süreci bir hayli uzatır ama imkansız değildir.
Detaylı analizler ve soru-cevaplar için bilgi merkezimizi ziyaret edin.