Gayrimenkul sektöründe geçirdiğim 20 koca yıl boyunca binlerce dosyanın banka komitelerinden nasıl döndüğüne ya da nasıl tereyağından kıl çeker gibi geçtiğine şahit oldum. Bir yazılım mühendisi titizliğiyle söyleyebilirim ki, bankaların kredi skorlama algoritmaları aslında sandığınız kadar katı değil; sadece doğru datayı, doğru formatta beslemenizi bekliyorlar. Çoğu yatırımcı sadece maaş bordrosuna güvenerek banka kapısını aşındırıyor ama aslında durum şu ki, günümüz ekonomik konjonktüründe bankalar "sürdürülebilir nakit akışı" peşinde. Yani sadece ne kazandığınız değil, bu kazancın ne kadar kemikleşmiş olduğu mühim. Lafın kısası, standart bir bordro mahkumu gibi görünmek yerine, finansal bir portföy yöneticisi gibi dosya sunmalısınız. Bizim piyasada bir laf vardır; "Banka sana şemsiyeyi hava güneşliyken verir." İşte o şemsiyeyi yağmur yağarken de elinizde tutmanızı sağlayacak olan şey, ek gelirlerinizin doğru belgelendirilmesidir.
Bankaların kredi tahsis birimleri, borç ödeme kapasitenizi hesaplarken "Borç/Gelir Oranı" (DTI) dediğimiz bir rasyoya bakar. Genellikle bu oran %50 civarındadır. Yani 50.000 TL net maaşınız varsa, banka sizin aylık 25.000 TL taksit ödeyebileceğinizi varsayar. Ancak İstanbul, Ankara gibi büyükşehirlerde ev fiyatları o kadar uçtu ki, bu 25.000 TL'lik taksit limitiyle ancak bir kümes alabilirsiniz. İşte tam bu noktada ek gelir belgeleri devreye giriyor. Ek gelirlerinizi sisteme entegre ettiğinizde, o hayalinizdeki 4+1 dairenin kapısı aralanıyor. Ama dikkat edin, her "gelir" banka gözünde "kabul edilebilir gelir" değildir. Örneğin, elden aldığınız kira geliri bir veri değildir, sadece bir iddiadır. Yazılım dünyasındaki 'Garbage In, Garbage Out' prensibi burada da geçerli; sisteme çöp veri girerseniz, ret cevabı alırsınız. Bu yüzden belgelerin niteliği, niceliğinden cok daha önemlidir. Kredi başvurusunda bulunurken yapılan en büyük yanliş, bu belgeleri son dakikaya bırakmaktır.
Tapu fotokopisi, noter onaylı kira kontratı ve en az son 6 aylık banka hesap dökümü zorunludur.
Hisse senedi temettüleri, fon getirileri ve mevduat faizlerinin resmi aracı kurum dökümleri.
Şirket ana sözleşmesi, güncel vergi levhası ve kâr dağıtım tablosu belgeleri gereklidir.
Elinizde halihazırda tapusu size ait bir mülk varsa ve buradan kira alıyorsanız, bu sizin en büyük kozunuzdur. Ancak bankalar burada çok seçici davranıyor. Sadece "kontratım var" demek yetmez, aslında durum daha karmaşık. Banka, o kiranın her ay düzenli olarak banka hesabınıza yattığını görmek ister. Eğer kiracınız ödemeleri elden yapıyorsa, geçmiş olsun; o gelir banka nezdinde yok hükmündedir. Vergi dairesine beyan edilmeyen kira gelirleri de bazen başınıza iş açabilir. Bazı bankalar kira gelirinin sadece %60 ila %75'ini net gelir olarak kabul eder; bunu da "boş kalma riski" veya "vergi yükü" gibi sebeplerle yaparlar. Emlak hukuku açısından baktığımızda, kira kontratının damga vergisinin ödenmiş olması ve mümkünse noter huzurunda yapılmış olması kredibilitenizi bir tık yukarı taşır. Gayrimenkulun niteliği de önemlidir; ticari dükkan kiraları, konut kiralarına göre bankalar tarafından daha iştahla karşılanır.
Düzenli banka kanalıyla gelen kira ödemeleri en güvenli ek gelir kalemidir.
Banka genellikle brüt kira gelirinin belirli bir kısmını net kazanç sayar.
Yazılım mühendisleri, tasarımcılar veya dijital içerik üreticileri için ek gelir belgelendirmek bazen bir kabusa dönüşebiliyor. Eğer bir şahıs şirketiniz varsa işiniz kolay; vergi levhası ve imza sirküleri ile süreci yönetebilirsiniz. Ama dışarıdan proje bazlı iş yapıyorsanız, bankaya sunduğunuz faturaların sürekliliği hayati önem taşır. Banka şuna bakar: "Bu adam bu ay 50 bin kazanmış ama gelecek ay 0 mı çekecek?" Bu yüzden son iki yılın vergi matrahlarını kıyaslarlar. Eğer gelirinizde stabil bir artış veya yatay seyir varsa, kredi muslukları açılır. Ayrıca yurt dışındaki platformlardan (Upwork, Fiverr gibi) gelen döviz cinsinden gelirler, son dönemde bankaların en sevdiği "hedge" mekanizmalarından biri haline geldi. Döviz geliri olan bir borçlu, banka için her zaman daha az risklidir. Tabii bu paraların Swift çıktılarını ve gerekirse hizmet sözleşmelerini dosyanıza eklemeyi unutmayın; biz mühendisler nasıl kodun dökümantasyonunu tutuyorsak, siz de finansal geçmişinizin dökümantasyonunu tutmalısınız.
Swift mesajları ve aracı kurum onaylı gelir belgeleri. Kur farkı avantajı sağlar.
İmzalı iş sözleşmeleri ve hakediş faturalarının dökümleri. Süreklilik arz etmelidir.
Fikri mülkiyet haklarından doğan düzenli ödeme makbuzları ve sözleşme detayları.
Kredi almak sadece kağıt kürek işi değil, aslında bir güven inşası sürecidir. Bankadaki portföy yöneticinizle kurduğunuz ilişki, dosyanızın genel müdürlüğe nasıl servis edileceğini belirler. Ben 20 yıllık tecrübemle şunu gördüm; her şeyi eksiksiz sunan ama "borçlu psikolojisi" ile çekingen davrananlar yerine, verilerini 3D kartlar gibi net bir şekilde sunan ve finansal projeksiyonunu yapanlar her zaman kazanır. Bankaya "Benim bu kadar ek gelirim var, şu kadar da yatırımım var, borcumu her türlü öderim" mesajını alt metinde vermeniz lazım. Kredi başvurusu yapmadan önce kredi notunuzu KKB üzerinden kontrol edip, varsa ufak tefek pürüzleri temizlemek de stretajisi açısından mantıklı olacaktır. Unutmayın, banka sizin ortağınız değil, sizin üzerinizden para kazanan bir işletmedir. Onlara ne kadar az riskli olduğunuzu kanıtlarsanız, o kadar düşük faiz oranları veya yüksek limitler alırsınız. Bu süreçte emlak hukuku danışmanlarından destek almak, özellikle karmaşık mülkiyet yapılarında hayat kurtarıcı olabilir.
Başvuru öncesi 3 ay boyunca tüm ödemelerin günü gününe yapılması şarttır.
Kullanılmayan kredi kartı limitlerinin düşürülmesi, borçlanma kapasitesini artırır.
Önümüzdeki 5 yıl içinde, geleneksel bankacılık yerini daha çok "açık bankacılık" sistemlerine bırakacak. Bu ne demek? Banka sizin izninizle tüm finansal ayak izlerinizi tek bir tıkla görebilecek. Artık kağıt getir götür işleri bitecek ama o zamana kadar mevcut sistemi en iyi şekilde manipüle etmek (tabii ki yasal sınırlar içinde) bizim elimizde. Gayrimenkul fiyatlarındaki artış hızı yavaşlasa da, konut her zaman en güvenli liman olma özelliğini koruyor. Özellikle sürdürülebilir enerjiye sahip, yeşil sertifikalı binaların kredi süreçlerinde bankaların daha esnek faiz oranları uygulayacağı bir döneme giriyoruz. Yatırımcıların sadece bugünkü gelirlerine değil, gelecekteki potansiyel değer artışlarına da odaklanması gerekiyor. Emlak hukuku da bu yönde evriliyor; artık dijital tapular ve akıllı sözleşmeler hayatımıza giriyor. Bu yeni düzende finansal okuryazarlık, en az sahip olduğunuz mülk kadar değerli bir varlıktır.
Blokzincir tabanlı tapu kayıtları ile şeffaf ve hızlı kredi onay süreçleri kapıda.
Enerji kimlik belgesi yüksek binalara özel indirimli faiz oranları ve ek limitler.
Z kuşağının mülkiyet yerine kullanım odaklı yaklaşımı, kredi paketlerini de değiştirecek.
Maalesef hayır. Bankalar için belgelendirilemeyen gelir yok hükmündedir. En az 6 ay boyunca bu paranın banka üzerinden "kira ödemesi" açıklamasıyla yatmış olması gerekir. Eğer şu an elden alıyorsanız, başvurudan önce sistemi bankaya çevirmeniz şarttır.
Yurt dışı sözleşmenizin noter onaylı tercümesi, son 6 aylık Swift dökümleri ve varsa çalıştığınız platformdaki profil özetiniz. Banka, gelirin döviz cinsinden ve düzenli olduğunu görmelidir. Bu, kredi limitinizi ciddi oranda artırabilir.
Kesinlikle evet. Şirketin son iki yıllık bilanço ve gelir tablosu, vergi levhası ve kâr dağıtımına dair yönetim kurulu kararı ile bu geliri belgeleyebilirsiniz. Şirketin mali yapısı güçlüyse, banka bu geliri çok ciddiye alır.
Evet, Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) belgesi ve varsa tarımsal destekleme ödemelerinin dökümü ek gelir olarak kabul edilir. Hasat dönemlerine göre düzensiz olan bu gelirler, banka tarafından yıllık ortalamaya bölünerek aylık gelire dahil edilir.
Bunlar doğrudan "gelir" değil, "varlık" kategorisindedir. Ancak bu varlıkları bankaya teminat olarak gösterebilir veya bu birikimlerin yarattığı faiz/nemayı ek gelir olarak beyan edebilirsiniz. Varlıklarınızın olması, geri ödeme niyetinizi ve gücünüzü kanıtlar.
Evet, her iki gelir de resmi olduğu sürece banka bunları toplar. Hatta emekli maaşını ilgili bankaya taşıma taahhüdü verirseniz, kredi onay süreciniz hızlanabilir ve daha uygun faiz oranları alabilirsiniz.
Bazı bankalar "ortaklı konut kredisi" veya "hane halkı geliri" konseptiyle eşin veya aynı evde yaşayan birinci derece akrabaların gelirini kabul eder. Bu durumda onların da tüm gelir belgelerinin ve kredi notlarının sunulması gerekir.
Aracı kurumunuzdan alacağınız, son bir veya iki yıla ait temettü ödeme dökümleri yeterlidir. Ayrıca portföy büyüklüğünüzü gösteren resmi dökümler de bankanın size olan güvenini artıracaktır.
Bu biraz gri bir alan. Eğer bu işi profesyonel bir şirket üzerinden yapmıyorsanız bankalar genellikle mesafeli yaklaşır. Ancak düzenli olarak Airbnb'den gelen ödemeleri banka ekstrenizle ispatlayabiliyorsanız, bazı esnek bankalar bunu "diğer gelir" olarak değerlendirebilir.
Evet, ancak süreklilik arz etmesi gerekir. Son iki yıla ait bordrolarınızda düzenli prim ödemesi görünüyorsa, banka bunların ortalamasını alarak net gelirinize ekler. Tek seferlik performans primleri genellikle dikkate alınmaz.
Mahkeme kararı ile kesinleşmiş ve düzenli olarak banka kanalıyla yatan nafaka ödemeleri birçok banka tarafından ek gelir olarak kabul edilmektedir. Mahkeme ilamını ve banka dökümlerini sunmanız yeterlidir.
Yayın evi veya yapım şirketi ile yapılan sözleşmeler ve geçmiş dönem ödeme makbuzları sunulmalıdır. Sanatçılar ve yazarlar için bu, en önemli gelir kalemlerinden biridir ve bankalar tarafından (sözleşme süresi uzunsa) kabul edilir.
Gizlemek değil ama sunmamak sizin limitinizi düşürür. Ancak yasal olmayan veya vergilendirilmeyen gelirleri beyan etmek, incelemeye takılmanıza neden olabilir. Her zaman yasal ve ispatlanabilir gelirler üzerinden gitmek en mantıklısıdır.
Hayır, bu bir varlık tasfiyesidir, sürekliliği olan bir gelir değildir. Ancak bu parayı peşinat olarak kullanmanız, kredi miktarını düşüreceği için onay alma şansınızı dolaylı yoldan artırır.
Genellikle 3 ile 6 ay arasında beklemeniz önerilir. Bu süre zarfında kredi notunuzu yükseltmeli ve reddedilme sebebiniz ek gelir yetersizliği ise, bu gelirleri banka hesaplarınızda düzenli olarak göstermeye başlamalısınız.
Detaylı analizler ve soru-cevaplar için bilgi merkezimizi ziyaret edin.